Dołącz do czytelników
Brak wyników

FACILITY

23 marca 2020

NR 5 (Październik 2019)

Wentylacja pożarowa nadciśnieniowa dróg ewakuacyjnych w praktyce

0 476

Prawidłowa eksploatacja i kontrola instalacji wentylacji pożarowej jest niezmiernie ważna dla ułatwienia ewakuacji osób przebywających w budynku. Dlatego przedstawiamy zasady działania nadciśnieniowej wentylacji pożarowej, przestrzegamy przed zagrożeniami, jakie niesie ze sobą niesprawna wentylacja dróg ewakuacyjnych, a także uczulamy na pojawiające się niesprawności instalacji i podpowiadamy gotowe rozwiązania.

Wielu z nas zapewne pamięta tragiczne wydarzenia z 2006 roku podczas Międzynarodowych Targów w Katowicach spowodowanych nieprawidłowościami konstrukcyjnymi i złą eksploatacją dachu. Po tej tragedii zaczęto w Polsce na poważnie traktować przeciążenia dachów pokrywą śnieżną i kontrolować ich utrzymanie, aby nie doszło do podobnych zdarzeń. Intencją napisania tego artykułu było to, aby motywacją i powodem do poważniejszego podejścia do stanu zabezpieczeń przeciwpożarowych nie stało się inne tragiczne wydarzenie, spowodowane np. nie w pełni sprawnymi instalacjami ppoż. Przy obecnym stanie technicznym zabezpieczeń ppoż. w wielu budynkach niestety taki scenariusz jest możliwy. Potocznie często mówi się, że systemy ochrony przeciwpożarowej nie mają za zadania ochrony budynku, a zapewnienie, aby ten budynek spłonął zgodnie z przepisami. Z jednej strony należałoby zaufać przepisom i założyć, że wskazują optymalne rozwiązania dla ochrony ludzkiego życia, z drugiej strony możemy założyć, że nawet niewielkie niesprawności, które się nałożą, mogą spowodować tragiczne skutki, nawet jeśli wszystko odbędzie się „zgodnie z przepisami".  

POLECAMY

Schemat napowietrzania szachtu windy pożarowej oraz klatek schodowych –ideowy rzut i przekrój kondygnacji

 

Sposób funkcjonowania urządzeń przeciwpożarowych, innych technicznych środków zabezpieczenia przeciwpożarowego, urządzeń użytkowych lub technologicznych, ich współdziałania i oddziaływania na siebie oraz rozwiązań organizacyjnych niezbędnych do właściwego funkcjonowania projektowanych zabezpieczeń określa scenariusz pożarowy. Scenariusz pożarowy definiuje się jako opis sekwencji możliwych zdarzeń w czasie pożaru reprezentatywnego dla danego miejsca wystąpienia lub obszaru oddziaływania, w szczególności dla strefy pożarowej lub strefy dymowej. Na podstawie przyjętego scenariusza powinno dobierać się odpowiednie urządzenia ppoż., odpowiednie materiały i wyroby budowlane, właściwe szkolenia personelu na wypadek pożaru i planowanych działań ratowniczo-gaśniczych w celu bezpiecznej ewakuacji ludzi. 

Kwestia doboru urządzeń i rozwiązań technicznych jest jednoznacznie określona w projektach dla danego obiektu. Oczywiście nie sposób szczegółowo opisać tu poszczególnych typów i rozwiązań pożarowej wentylacji nadciśnieniowej dróg ewakuacyjnych. Nadciśnieniowa wentylacja pożarowa ma za zadanie zabezpieczenie przed zadymieniem dróg ewakuacyjnych. Realizowane jest to poprzez odpowiedni nadmuch świeżego powietrza do klatek schodowych i przedsionków, tworząc nadciśnienie w tych konkretnych strefach. Aby nie wytworzyło się nadmierne nadciśnienie w klatkach schodowych, potrzebna jest regulacja poprzez wentylatory napowietrzające lub/i klapy nadmiarowo-upustowe. Równolegle z nadmuchem do przedsionków działają wentylatory oddymiające (wyciągowe) zapewniając oddymianie korytarzy ewakuacyjnych. Nadmiar powietrza z przedsionków jest kierowany przez klapę transferową, a podczas otwarcia drzwi z klatek schodowych/przedsionków przepływ powietrza jest w kierunku korytarzy ewakuacyjnych (wyciągu).  Aby zachować odpowiedni kierunek przepływu powietrza i odpowiedni poziom nadciśnienia konieczna jest synergia nawiewu z wywiewem. Przy zbyt niskim nadciśnieniu dym może przedostawać się na drogi ewakuacji, utrudniając bezpieczną ewakuację, z drugiej strony zbyt duże nadciśnienie na klatce schodowej/przedsionku znacząco utrudni, a nawet uniemożliwi otwarcie drzwi i ewakuację. 

Schemat ideowy jednego z rozwiązań, pokazujący kierunki przepływu powietrza i rozkład ciśnień w jednym z istniejących obiektów wskazany jest na rysunku obok. 

Zgodnie z przepisami instalacje ppoż. oraz ich urządzenia i elementy wykonawcze powinny być testowane co najmniej raz w roku z potwierdzeniem sprawności w protokołach. Jednak w naszej opinii obsługa techniczna obiektu powinna robić to częściej w zakresie sprawdzania sprawności urządzeń jak np. sprawdzanie wentylatorów. Warto też zwrócić uwagę na jakość wykonywania przeglądów. Najbardziej popularne jest wykonywanie testu kluczowych dla prawidłowego działania wentylacji pożarowej klap ppoż. poprzez centralkę pożarową, co jest całkowicie niewystarczające! W czasie kontroli wykryliśmy kilkadziesiąt niezgodności stanu fizycznego położenia klap ppoż. ze stanami wydrukowanymi z centralki ppoż. i matrycą sterowania. Dlatego fizyczne sprawdzenie działania urządzenia lub elementu wykonawczego można potraktować jako pewne i potwierdzające prawidłowość działania. Warto podkreślić, że wiele nieprawidłowości często istnieje od momentu wybudowania obiektu i kumuluje się w kolejnych latach. Sumiennie wykonane przeglądy i ewentualne naprawy procentują w kolejnych latach.

Często spotykanym, bardzo poważnym błędem jest dokonywanie regulacji i sprawdzania wentylacji pożarowej jedynie na przestrzeni najemcy przed oddaniem mu powierzchni.

 

Prawidłowo działająca wentylacja pożarowa zapewnia odpowiednie oddymienie i napowietrzenie dróg ewakuacyjnych, pozwalając na bezpieczną ewakuację. Natomiast nieprawidłowo działająca wentylacja pożarowa może  stanowić poważne zagrożenie. Praktyka pokazuje, że krytyczny z punktu widzenia ewakuacji system kontroli dostępu również może nie zwalniać drzwi na drodze ewakuacji zgodnie ze scenariuszem pożarowym. 

Należy zwrócić uwagę, że zwłaszcza w starszych obiektach obsłudze technicznej czy właścicielowi nie jest znany scenariusz pożarowy danego obiektu, bo brakuje go w dokumentacji. Dla pomiarowca stanowi to utrudnienie, bo musi założyć taki scenariusz, a nawet opcjonalnie wykonać sprawdzenia dla kilku różnych warunków. Należy sobie uzmysłowić, że jeżeli obsługa techniczna nie zna takiego scenariusza, to na pewno nie znają go użytkownicy obiektu chociażby poprzez przećwiczenie sposobu ewakuacji. Scenariusz pożarowy przewiduje odpowiedni układ otwarcia/zamknięcia drzwi na drodze ewakuacji, czyli zazwyczaj jest to złożenie stałego otwarcia drzwi na parterze oraz otwierania/zamykania drzwi na piętrze objętym ewakuacją. Ważnym aspektem jest, aby sprawdzenie różnicy cieśnień podczas pracy wentylacji pożarowej odbywało się zarówno przy założeniach zgodnych ze scenariuszem pożarowym oraz przy założeniu wszystkich drzwi zamkniętych. Przy zamkniętych na drodze ewakuacji wszystkich drzwiach (początek ewakuacji) mogą powstawać przekraczające normy niebezpieczne różnice ciśnień na wskutek nieprawidłowej regulacji itp.

Wentylatory nadciśnieniowe wentylacji pożarowej jako urządzenia elektryczne wymagają ciągłości zasilania, w związku z tym należy sprawdzić poprawność dostarczania zasilania (podstawowego i rezerwowego) w warunkach awaryjnych. Rezerwowe zasilanie jest realizowane z odrębnego PPE (Punktu Poboru Energii) lub z agregatu prądotwórczego. Za przełączenia na zasilanie rezerwowe odpowiada automatyka SZR (Samoczynne Załączanie Rezerwy). Jak praktyka pokazuje, załączenie działanie SZR i agregatu prądotwórczego nie zawsze jest poprawne, pomimo że te systemy nie sygnalizują awarii w stanie normalnym.

Często z względu na wynikłe z testów potencjalne przerwy w dostawie energii dla najemców lub inne problemy z przerwami w dostawie zasilania niestety rezygnuje się z kompleksowego sprawdzenia działania tych systemów. 

W typowym budynku biurowym do wentylacji pożarowej zazwyczaj należy również instalacja znajdująca się w przestrzeni najemcy. Zazwyczaj są to wyciągi powietrza znajdujące się na korytarzach (ewakuacyjnych).

Często spotykanym, bardzo poważnym błędem jest dokonywanie regulacji i sprawdzania wentylacji pożarowej jedynie na przestrzeni najemcy przed oddaniem mu powierzchni. Takie pomiary/regulacje są wykonywane bez sprawdzania poprawności działania instalacji w całym ciągu ewakuacyjnym, czyli sprawdzania parametrów ciśnienia, siły i przepływu na wejściu do przedsionka klatki schodowej, wejścia do klatki i wyjścia z klatki schodowej. Brak regulacji i sprawdzenia instalacji w przestrzeni najemcy bez spojrzenia na całości instalacji i działania zabezpieczanie całej drogi ewakuacji prowadzi nawet do niezwykle groźnych konsekwencji.

 

Poniżej w punktach chcemy wskazać na problemy i przytoczyć kilka przykładów wziętych z naszego doświadczenia w czasie prac kontrolnopomiarowych omawianych systemów wentylacji ppoż.

  • W budynku wysokościowym, gdzie nadmuch na klatkę odbywał się w kilku punktach, powstała tuba, w której rozkład ciśnienia był nierównomierny. Na parterze mieliśmy do czynienia z nadciśnieniem wynoszącym ok. 35 Pa a na ostatnich kondygnacjach dochodziło do 75 Pa. Na ostatnich kondygnacjach trzeba by więc użyć dużej siły, aby otworzyć drzwi na klatkę schodową, a spanikowana i osłabiona wydychaniem dymu osoba może nie być w stanie otworzyć drzwi ewakuacyjnych i pozostać w strefie pożaru. Dodatkowo na pierwszych kondygnacjach, gdzie nadciśnienie w klatce schodowej nie było wystarczające, na korytarzach nie działały wszystkie si...

Czasopismo jest dostępne dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy