Problematyka instalacji wodociągowej zimnej i ciepłej wody w magazynie

Magazyn jest w świetle prawa budowlanego traktowany jako budynek. Aby tak było, musi być trwale połączony z gruntem, posiadać fundamenty, ściany zewnętrzne oraz dach. Jest to parterowy obiekt przemysłowy, często o konstrukcji stalowej lub żelbetowej, przeznaczony do prowadzenia procesów produkcyjnych i pracy ludzi.

Z samej istoty użytkowania obiektu budowlanego wynika, że zapewnienie względów bezpieczeństwa przesądza o retrospektywnym, a nie retroaktywnym działaniu nowych przepisów w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Uzyskanie pozwolenia na użytkowanie dla budynku nie wyznacza jakiejkolwiek czasowej cezury dla wprowadzonych po tym okresie przez ustawodawcę wymogów z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Właściciele i zarządcy magazynu powinni wiedzieć, że pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego oznacza jedynie zakończenie procesu inwestycyjnego związanego z jego wybudowaniem, natomiast istnienie obiektu kreuje nowe obowiązki publicznoprawne związane z jego utrzymaniem i użytkowaniem.

Zapewnienie ochrony przeciwpożarowej magazynu lub terenu z woli ustawodawcy zostało potraktowane wyjątkowo, jako obowiązek, który – pomimo jego dochowania na etapie przystąpienia do użytkowania – trwa nadal przez cały okres istnienia obiektu.

Instalacja w magazynie – informacje ogólne

Instalacja wodociągowa ciepłej wody przygotowywanej:

1. centralnie – rozpoczyna się bezpośrednio za armaturą odcinającą tę instalację od źródła ciepła, takiego jak: kotłownia, węzeł ciepłowniczy indywidualny lub grupowy, kolektory słoneczne, pojemnościowy podgrzewacz elektryczny lub pompa ciepła, a kończy punktami czerpalnymi;
2. miejscowo – rozpoczyna się bezpośrednio za armaturą odcinającą na przewodzie zasilającym zimną wodą urządzenia do przygotowywania ciepłej wody, a kończy punktami czerpalnymi.

Uwaga!
Instalacja wodociągowa w magazynie powinna być zaprojektowana i wykonana w sposób zapewniający zaopatrzenie w wodę zgodnie z jego przeznaczeniem oraz spełniać wymagania określone w Polskiej Normie dotyczącej projektowania instalacji wodociągowych.

Instalacja wodociągowa zimnej wody powinna spełniać wymagania określone w przepisach odrębnych dotyczących ochrony przeciwpożarowej.

Wyroby zastosowane w instalacji wodociągowej powinny być dobrane z uwzględnieniem korozyjności wody, tak aby nie następowało pogarszanie jej jakości oraz trwałości instalacji, a także aby takich skutków nie wywoływało wzajemne oddziaływanie materiałów, z których wykonano te wyroby.

Instalacja wodociągowa powinna mieć zabezpieczenia uniemożliwiające wtórne zanieczyszczenie wody, zgodnie z wymaganiami dla przepływów zwrotnych określonymi w Polskiej Normie dotyczącej zabezpieczenia przed przepływem zwrotnym.

Przykład praktyczny
Pytanie:
Jakie są podstawowe elementy instalacji wodociągowej w magazynie?

Odpowiedź:
Podstawowe elementy instalacji to przyłącza wodociągowe odpowiedzialne za doprowadzenie wody z sieci miejskiej lub własnego ujęcia oraz wodomierz główny, czyli zlokalizowany w wydzielonym pomieszczeniu (hydroforni), za którym rozpoczyna się wewnętrzna instalacja. Do podstawowych elementów instalacji wodociągowej w magazynie należą też przewody rozdzielcze łączące przyłącze z punktami czerpalnymi (umywalki, zlewy, natryski, kranowe punkty technologiczne), zawory główne, zawory odcinające poszczególne sekcje, filtry, reduktory ciśnienia. Do podstawowych elementów zalicza się również centralne podgrzewacze, wymienniki ciepła lub miejscowe podgrzewacze elektryczne

Ciśnienie wody
Ciśnienie wody w instalacji wodociągowej w magazynie, poza hydrantami przeciwpożarowymi, powinno wynosić przed każdym punktem czerpalnym nie mniej niż 0,05 MPa (0,5 bara) i nie więcej niż 0,6 MPa (6 barów).

Jeżeli minimalne ciśnienie nie może być uzyskane ze względu na występujące stale lub okresowo niedostateczne ciśnienie wody w sieci wodociągowej, należy zastosować odpowiednie urządzenia techniczne zapewniające wymaganą jego wielkość w instalacji wodociągowej w magazynie.

Instalacja wodomierza
Na połączeniu wewnętrznej instalacji wodociągowej zimnej wody w magazynie lub zewnętrznej instalacji na terenie działki budowlanej z siecią wodociągową powinien być zainstalowany zestaw wodomierza głównego, zgodnie z wymaganiami Polskich Norm dotyczących zabudowy zestawów wodomierzowych w instalacjach wodociągowych oraz wymagań instalacyjnych dla wodomierzy.

Za każdym zestawem wodomierza głównego od strony instalacji należy zainstalować zabezpieczenie.

W przypadku połączenia wewnętrznej instalacji wodociągowej zimnej wody w magazynie lub zewnętrznej na terenie działki budowlanej z siecią wodociągową w więcej niż jednym miejscu należy na każdym z tych połączeń zainstalować zestaw wodomierza głównego i zabezpieczenie.

Usytuowanie wodomierza
Zestaw wodomierza głównego na połączeniu z siecią wodociągową powinien być umieszczony w piwnicy magazynu lub na parterze, w wydzielonym, łatwo dostępnym miejscu zabezpieczonym przed zalaniem wodą, zamarzaniem oraz dostępem osób niepowołanych.

Dopuszcza się umieszczenie zestawu wodomierza głównego w studzience poza magazynem, jeżeli jest on niepodpiwniczony i nie ma możliwości wydzielenia miejsca na parterze magazynu.

Instalację wodociągową wykonaną z materiałów przewodzących prąd elektryczny należy przed i za wodomierzem połączyć przewodem metalowym, zgodnie z Polską Normą dotyczącą uziemień i przewodów ochronnych.

Studzienka
Pomieszczenie lub studzienka, w której jest zainstalowany zestaw wodomierza głównego, powinny mieć:

1. w przypadku umieszczenia w piwnicy magazynu – wpust do kanalizacji zabezpieczony zamknięciem przeciwzalewowym, jeżeli warunki lokalne tego wymagają, a także wentylację,
2. w przypadku umieszczenia w studzience wodomierzowej poza magazynem – zabezpieczenie przed napływem wód gruntowych i opadowych, zagłębienie do wyczerpywania wody oraz wentylację.

Studzienka wodomierzowa powinna być wykonana z materiału trwałego, mieć stopnie lub klamry do schodzenia oraz otwór włazowy o średnicy co najmniej 0,6 m w świetle, zaopatrzony w dwie pokrywy, z których wierzchnia powinna być dostosowana do przewidywanego obciążenia ruchem pieszym lub kołowym.

Przykład praktyczny
Pytanie:
Czy właściciele magazynu powinni magazyn wyposażyć w materiały odporne na korozje oraz CWU?

Odpowiedź:
Tak. W nowoczesnych magazynach najczęściej stosuje się materiały odporne na korozję, łatwe w montażu i trwałe, czyli tworzywa sztuczne (PP-R, PE-X, PE-RT), które są idealne do instalacji ciepłej i zimnej wody, łączone przez zgrzewanie lub zaciskanie, rury wielowarstwowe, takie jak np. PE-RT/Al/PE-RT) – łączą one zalety tworzywa i metalu, czyli cechuje je tzw. mała rozszerzalność cieplna. Ponadto stal nierdzewna/ocynkowana powinna zostać zastosowana do głównych pionów o dużych średnicach (np. DN65). Zgodnie z zasadami projektowania i prowadzenia instalacji przewody powinny zostać prowadzone zazwyczaj po ścianach wewnętrznych. Jeśli instalacja znajduje się poniżej posadzki, to pomieszczenie powinno być ogrzewane (temp. > 0°C). W przypadku większych obiektów konieczne jest zastosowanie cyrkulacji CWU, aby zapewniać natychmiastowy dostęp do ciepłej wody i zmniejszyć jej zużycie. Jeżeli chodzi o przewody ciepłej wody oraz cyrkulacji, to powinny zostać izolowane termicznie, aby zminimalizować straty ciepła. W bateriach czerpalnych ciepła woda powinna znajdować się z lewej strony, a zimna z prawej.

Ochrona przeciwpożarowa magazynu

Problematyka instalacji wodociągowej to również odpowiednia ochrona przeciwpożarowa magazynu. Ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez:

1. zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia,
2. zapewnianie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia oraz na rzecz ochrony ludności,
3. prowadzenie działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej.

Właściciel magazynu lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany:

1. przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych,
2. wyposażyć magazyn lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice,
3. zapewnić przeglądy techniczne, konserwacje oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie,
4. zapewnić osobom przebywającym w magazynie lub na terenie bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji,
5. przygotować magazyn lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej,
6. zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi,
7. ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.

Przykład praktyczny
Pytanie:
Jakie powinno się zastosować wymagania techniczne, sanitarne i przeciwpożarowe w magazynie, w którym przebywają ludzie?

Odpowiedź:
Właściciele i zarządcy magazynu powinni wiedzieć, iż wymagania techniczne (sanitarne i ppoż.), to przede wszystkim:

1. Ochrona przed Legionellą, czyli woda ciepła powinna być magazynowana w temperaturze powyżej 60°C, a w punktach czerpalnych osiągać minimum 50–55°C w ciągu 1 minuty.
2. Ciśnienie – zgodnie z przepisami dostawca wody ma obowiązek zapewnić ciśnienie nie niższe niż 0,25 MPa na najbliższym hydrancie.
3. Przepusty ppoż., czyli rury przechodzące przez przegrody o określonej odporności ogniowej, muszą posiadać odpowiednie uszczelnienia (przepusty systemowe)

Instalacja wody w hali – warianty

Warto zaznaczyć, iż mniejsze magazyny czy pomieszczenia socjalne powinny zostać lokalizowane z podgrzewaczem, natomiast duże magazyny produkcyjne z rozległą siecią punktów czerpalnych i z mieszaczem centralnym lub miejscowym – w zależności od rozłożenia punktów sanitarnych.

Uwaga!
Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do magazynu lub terenu, przejmuje w całości lub w części ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie.

W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym magazynem, obiektem budowlanym lub terenem. Czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej powinny wykonywać osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje.

Urządzenia przeciwpożarowe w magazynie

Przez urządzenia przeciwpożarowe należy rozumieć urządzenia (stałe lub półstałe, uruchamiane ręcznie lub samoczynnie) służące do zapobiegania powstaniu, wykrywania, zwalczania pożaru lub ograniczania jego skutków, a w szczególności:

• stałe i półstałe urządzenia gaśnicze i zabezpieczające, urządzenia inertyzujące, urządzenia wchodzące w skład dźwiękowego systemu ostrzegawczego i systemu sygnalizacji pożarowej, w tym urządzenia sygnalizacyjno-alarmowe,
• urządzenia odbiorcze alarmów pożarowych i urządzenia odbiorcze sygnałów uszkodzeniowych,
• instalacje oświetlenia ewakuacyjnego,
• hydranty wewnętrzne i zawory hydrantowe,
• hydranty zewnętrzne,
• pompy w pompowniach przeciwpożarowych,
• przeciwpożarowe klapy odcinające,
• urządzenia oddymiające,
• urządzenia zabezpieczające przed powstaniem wybuchu i ograniczające jego skutki,
• kurtyny dymowe oraz drzwi,
• bramy przeciwpożarowe i inne zamknięcia przeciwpożarowe, jeżeli są wyposażone w systemy sterowania, przeciwpożarowe wyłączniki prądu oraz dźwigi dla ekip ratowniczych.

Uwaga!
Urządzenia przeciwpożarowe w obiekcie powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do ich użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich dla danego urządzenia prób i badań potwierdzających prawidłowość ich działania.

Urządzenia przeciwpożarowe oraz gaśnice przenośne i przewoźne, zwane „gaśnicami”, powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach dotyczących urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach obsługi opracowanych przez ich producentów.

Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzane w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku. Węże stanowiące wyposażenie hydrantów wewnętrznych powinny być raz na 5 lat poddawane próbie ciśnieniowej na maksymalne ciśnienie robocze, zgodnie z Polską Normą dotyczącą konserwacji hydrantów wewnętrznych. Właściciele, zarządcy lub użytkownicy magazynu oraz placów składowych i wiat:

1. utrzymują urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice w stanie pełnej sprawności technicznej i funkcjonalnej;
2. wyposażają obiekty w przeciwpożarowe wyłączniki prądu zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi;
3. umieszczają w widocznych miejscach instrukcje postępowania na wypadek pożaru wraz z wykazem telefonów alarmowych;
4. oznakowują znakami zgodnymi z Polskimi Normami:
   a. drogi i wyjścia ewakuacyjne, z wyłączeniem budynków mieszkalnych, oraz pomieszczenia, w których zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi są wymagane co najmniej 2 wyjścia ewakuacyjne, w sposób zapewniający dostarczenie informacji niezbędnych do ewakuacji,
   b. miejsca usytuowania urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic,
   c. miejsca usytuowania elementów sterujących urządzeniami przeciwpożarowymi,
   d. miejsca usytuowania nasady umożliwiającej zasilanie instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, kurków głównych instalacji gazowej oraz materiałów niebezpiecznych pożarowo,
   e. pomieszczenia i tereny z materiałami niebezpiecznymi pożarowo,
   f. drabiny ewakuacyjne, rękawy ratownicze, pojemniki z maskami ucieczkowymi, miejsca zbiórki do ewakuacji, miejsca lokalizacji kluczy do wyjść ewakuacyjnych,
   g. dźwigi dla straży pożarnej,
   h. przeciwpożarowe zbiorniki wodne, zbiorniki technologiczne stanowiące uzupełniające źródło wody do celów przeciwpożarowych, punkty poboru wody, stanowiska czerpania wody,
   i. drzwi przeciwpożarowe,
   j. drogi pożarowe,
   k. miejsca zaklasyfikowane jako strefy zagrożenia wybuchem;
5. umieszczają przy wjazdach do garaży zamkniętych z podłogą znajdującą się poniżej poziomu terenu czytelną informację o dopuszczeniu lub niedopuszczeniu parkowania w tych garażach samochodów zasilanych gazem płynnym propan-butan.

Uwaga!
Wokół placów składowych i składowisk przy obiektach oraz przy obiektach tymczasowych o konstrukcji palnej musi być zachowany pas ochronny o minimalnej szerokości 2 m i nawierzchni z materiałów niepalnych lub nawierzchni gruntowej oczyszczonej.

Warto wiedzieć

Określonej sieci wodociągowej może być przypisana cecha kwalifikująca tę sieć jako sieć wodociągową przeciwpożarową w sytuacji, gdy stanowi ona źródło wody do celów przeciwpożarowych. Wskazany cel na potrzeby zastosowania nie może być wyznaczany w sposób dowolny, a zatem abstrahujący od warunków prawnych nakazujących zapewnić w danym przypadku wymaganą ilość wody do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia pożaru i sankcjonujących stan niedopełnienia tego obowiązku możliwością nałożenia na podmiot do tego zobowiązany stosownego nakazu.

Obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej magazynu ustawodawca nałożył na właściciela, a także na jego zarządcę, któremu powierzone zostały zadania i obowiązki w odniesieniu do budynku na podstawie umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd.

Podstawa prawna:

1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 418 z późn. zm.).
2. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 188 z późn. zm.).
3. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 822 z późn. zm.).
4. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 z późn. zm.).